Quần thể Chùa Bái Đính được biết đến như quần thể Phật giáo có quy mô hoành tráng nhất không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn cõi Đông Nam Á. Tọa lạc ngay giữa lòng Quần thể Danh thắng Tràng An (được UNESCO vinh danh là Di sản Thế giới), cách Thủ đô Hà Nội khoảng 100 km về hướng Nam, Bái Đính là bản giao hưởng tuyệt mỹ nơi đức tin ngàn năm hội ngộ cùng khát vọng kiến tạo hiện đại trên một quy mô kỳ vĩ chưa từng có. Từ những điện thờ nguy nga dát vàng lấp lánh cho đến ngôi cổ tự linh thiêng ngàn năm tuổi ẩn mình tĩnh lặng vách núi, Bái Đính là chốn bồng lai tiên cảnh khiến mọi giác quan phải choáng ngợp và tâm hồn tìm thấy sự an trú sâu sắc. Nếu bạn chưa một lần đặt chân đến đây, những lý do dưới đây sẽ khiến bạn phải lên kế hoạch xách balo lên và đi ngay lập tức.
Tổng quan
Chùa Bái Đính ngự trị tại xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Vị trí đắc địa này chỉ cách trung tâm Thủ đô Hà Nội chừng 95–100 km về phía Nam, cách lõi trung tâm thành phố Ninh Bình khoảng 12–15 km và nằm sát vách Cố đô Hoa Lư lịch sử (cách vỏn vẹn 5 km).
Vùng đất này mang trọn vẹn đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa miền Bắc Việt Nam. Thời điểm lý tưởng nhất để xách máy ảnh lên và đi là từ tháng 1 đến tháng 3. Lúc này, tiết trời mùa xuân mát mẻ, khô ráo, bầu trời quang đãng, cực kỳ ủng hộ cho những chuyến trekking leo núi và tản bộ khám phá khuôn viên siêu "khủng". Đây cũng là khoảng thời gian diễn ra Lễ hội chùa Bái Đính tưng bừng (khai hội vào mùng 6 tháng Giêng Âm lịch). Tuy nhiên, nếu bạn thuộc tuýp người tìm kiếm sự an tịnh và muốn né đám đông, hãy ưu tiên sắp xếp lịch trình vào các ngày trong tuần hoặc đi thật sớm (trước 9:00 sáng) nhé.
Điều làm nên sức hấp dẫn "độc nhất vô nhị" của Bái Đính chính là cấu trúc "2 trong 1" vô cùng đặc biệt. Khác với đại đa số các ngôi chùa, Bái Đính sở hữu hai phân khu biệt lập. Chùa Bái Đính mới (Tân Tự), được khởi công xây dựng từ năm 2003 và khánh thành năm 2010, là một siêu quần thể kiến trúc hoành tráng trải rộng trên diện tích 700–1.000 ha. Trong khi đó, cách đó chỉ khoảng 800 mét về hướng Nam là Chùa Bái Đính cổ (Cổ Tự) – một ngôi chùa ngàn năm tuổi tĩnh mịch nép mình trong hang động đá vôi, được đích thân thiền sư lỗi lạc Nguyễn Minh Không khai sơn. Sự đan xen giữa một Bái Đính cổ kính, trầm mặc và một Bái Đính tráng lệ, đồ sộ tạo nên một hành trình tâm linh đa tầng, đầy cung bậc cảm xúc.
Những điểm tham quan chính
Chùa Bái Đính Tân Tự: "Siêu Đô Thị" Phật Giáo
Khu Tân tự là một kiệt tác phô diễn tầm nhìn kiến trúc đầy tham vọng. Được kiến tạo bởi Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường ngay trên nền đất mở rộng của ngôi chùa cổ và chính thức khánh thành vào năm 2010. Cuộc hành trình thực sự bắt đầu ngay từ khi bạn bước qua cổng chính; bởi vì khuôn viên nơi đây rộng lớn đến mức phần lớn du khách đều phải viện đến dịch vụ xe điện trung chuyển để tiếp cận các khu vực chánh điện.
Điện Pháp Chủ (Điện thờ Phật Thích Ca): Cấu trúc kiến trúc giả gỗ bề thế với hai tầng mái đao cong vút tuyệt đẹp. Ngôi điện này là "ngôi nhà" của pho tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đồng lớn nhất Việt Nam. Với chiều cao 10 mét và nặng tới 100 tấn, tôn tượng này đã được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục "Pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng cao và nặng nhất Việt Nam" vào năm 2006.
Điện Quan Thế Âm Bồ Tát: Tòa điện gỗ 5 gian này là nơi thờ phụng tôn tượng Bồ Tát Quán Thế Âm bằng đồng cao 10 mét, với tạo hình Nghìn Mắt Nghìn Tay vô cùng ấn tượng. Pho tượng nặng 40 tấn này cũng được ghi nhận là một kỷ lục về kích thước và độ tinh xảo tại Việt Nam.
Hành lang La Hán: Điểm nhấn thị giác mạnh mẽ nhất của khu Tân tự chính là hệ thống hành lang chạy dài tới 1 km. Trải dọc hai bên hành lang là 500 tôn tượng La Hán được tạc thủ công từ đá xanh nguyên khối. Mỗi pho tượng cao khoảng 2–2,5 mét, nặng từ 2–2,5 tấn, là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc độc bản. Điều khiến du khách kinh ngạc là 500 pho tượng tương ứng với 500 sắc thái biểu cảm và tư thế hoàn toàn khác biệt – một minh chứng sống động cho tài hoa xuất chúng của các nghệ nhân làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, khi họ phải mất ròng rã cả tháng trời chỉ để đục đẽo hoàn thiện một pho tượng.
Đại Hồng Chung, Bảo Tháp và Cổng Tam Quan Ngoạn Mục
Tháp chuông: Nơi treo quả Đại hồng chung khổng lồ nặng tới 36 tấn. Mỗi khi tiếng chuông được thỉnh lên, âm vang trầm hùng, sâu lắng sẽ lan tỏa, dội vang khắp mọi ngóc ngách của thung lũng.
Bảo Tháp (Bảo Tháp Xá Lợi): Tòa bảo tháp 13 tầng sừng sững này là một "landmark" (điểm mốc) nổi bật mà bạn có thể nhìn thấy từ bất cứ góc nào trong thung lũng. Đừng bỏ lỡ cơ hội mua vé (50.000 VND / khoảng $2 USD) đi thang máy lên đỉnh tháp để thu trọn vào tầm mắt toàn cảnh núi non đá vôi ngoạn mục và dòng sông Hoàng Long uốn lượn như một dải lụa xanh mướt.
Cổng Tam Quan (Tam Quan Nội): Ngay tại lối vào chính, đón chào du khách là hệ thống cổng Tam quan quy mô lớn nhất Việt Nam, được chế tác từ 550 tấn gỗ lim nguyên khối vững chãi. Án ngữ hai bên cổng là hai pho tượng Hộ Pháp (Tiêu Diện Đại Sĩ và Vi Đà Tôn Thiên) đúc bằng đồng đặc, mỗi pho cao 5,5 mét và nặng tới 12 tấn, toát lên vẻ uy dũng tột độ.
Chùa Bái Đính Cổ (Bái Đính Cổ Tự) – Dấu Ấn Ngàn Năm
Nếu khu Tân tự là sự tráng lệ, thì Chùa Cổ mới thực sự là linh hồn trầm mặc của toàn bộ quần thể. Trái ngược hoàn toàn với vẻ hào nhoáng dát vàng bên kia sườn đồi, Bái Đính Cổ Tự mang một vẻ đẹp dung dị, huyền bí với các ban thờ được khéo léo bố trí ẩn sâu bên trong các hang động đá vôi tự nhiên. Để chạm ngõ cõi thiêng này, bạn sẽ phải trải qua thử thách leo bộ hơn 300 bậc thang đá uốn lượn men theo triền núi.
Theo các trang sử liệu, ngôi cổ tự được thiền sư - Quốc sư Nguyễn Minh Không khai sơn lập tự vào năm 1136. Tương truyền, trong một lần lên núi hái thuốc tìm phương chữa căn bệnh "hóa hổ" kỳ lạ cho vua Lý Thần Tông, ngài đã tình cờ phát hiện ra hệ thống hang động này và linh cảm đây là một huyệt mạch địa linh nhân kiệt. Quần thể chùa cổ xoay quanh hai hang động tự nhiên chính.
Hang Sáng: Là hang động có diện tích rộng hơn, trải dài khoảng 25 mét, rộng 5 mét và trần hang cao hơn 2 mét. Sâu bên trong là chánh điện tự nhiên thờ cúng Phật Thích Ca và chư vị Bồ Tát. Ngước nhìn lên vòm cửa hang, bạn sẽ thấy bốn chữ Hán "Minh Đỉnh Danh Lam" do đích thân vua Lê Thánh Tông ngự đề. Vòng ra phía sau hang là ban thờ Thần Cao Sơn, vị thần cai quản núi rừng của vùng đất Cố đô Hoa Lư xưa. Người dân nơi đây vẫn truyền tai nhau một câu chuyện nhuốm màu kỳ bí về pho tượng thần tạc bằng gỗ mít không hiểu sao không tài nào di dời được, dù đã có rất nhiều nỗ lực thử nghiệm.
Hang Tối (Hang Mẫu): Ngược lại với Hang Sáng, Hang Tối là không gian chuyên biệt để thờ Mẫu Liễu Hạnh – một trong Tứ Bất Tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Không gian hang sâu thẳm, tĩnh mịch và mang màu sắc huyền bí, tạo nên một chiều không gian tâm linh hoàn toàn đối lập.
Ngoài ra, men theo chân núi, quần thể Cổ Tự còn bao gồm đền thờ Thần Núi, đền thờ Thánh Nguyễn (Nguyễn Minh Không) và Giếng Ngọc với làn nước xanh ngắt quanh năm không bao giờ cạn.
Kinh nghiệm du lịch "bỏ túi"
Để có một chuyến vi vu Bái Đính "cực mượt", mùa xuân (từ tháng 1 đến tháng 3) là sự lựa chọn số 1 với tiết trời dễ chịu và không khí trẩy hội tưng bừng. Tuy nhiên, nếu mục đích của bạn là "săn" những bức hình ánh sáng đỉnh cao và né đám đông chen chúc, hãy khéo léo chọn đến vào các buổi sáng ngày thường, trong khung giờ từ 7:00 đến 9:00 sáng.
Đối với những ai thích vác balo đi phượt một mình trong ngày, chi phí cho một tour trọn vẹn ở mức cực kỳ "học sinh, sinh viên", chỉ sương sương khoảng 460.000 VND (tương đương $17.50 USD). Cụ thể, số tiền này bao gồm: chi phí xe khách/xe máy di chuyển đến Ninh Bình khoảng 200.000 VND ($7.60 USD), vé xe điện trung chuyển 60.000 VND ($2.30 USD/khứ hồi), vé leo Bảo Tháp 50.000 VND ($1.90 USD) và một bữa trưa đặc sản no nê hết chừng 150.000 VND ($5.70 USD).
Về khâu chuẩn bị hành trang, một đôi giày thể thao êm ái, bám dính tốt là vật bất ly thân vì bạn sẽ phải lội bộ rã rời và leo vô số bậc đá. Đừng quên mang theo kem chống nắng, nón rộng vành, một chiếc áo khoác mỏng (vì nhiệt độ bên trong hang động đá vôi thường hạ thấp khá lạnh), và thủ sẵn một chiếc ô che mưa nếu bạn đi vào mùa thời tiết đỏng đảnh.
Kinh nghiệm "sống còn" là hãy nhớ rút sẵn tiền mặt! Các quầy bán vé xe điện hay hàng quán lưu niệm ngay cổng ra vào thường lắc đầu với chuyển khoản hay quẹt thẻ đâu. Và hãy nghe tôi, CỨ MUA VÉ XE ĐIỆN nhé; quãng đường đi bộ 3,5 km từ bãi gửi xe vào đến khu phức hợp trung tâm dưới cái nắng nung người sẽ vắt kiệt sức lực của bạn trước cả khi bắt đầu khám phá đấy.
Cuối cùng, hãy luôn là một du khách văn minh: tôn trọng chốn cửa thiền bằng cách diện trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay, quần/váy dài qua gối); đi nhẹ, nói khẽ, cười duyên; tuyệt đối không táy máy hay leo trèo lên các pho tượng, cột đá; và luôn nhớ cởi bỏ nón mũ trước khi bước qua bậu cửa của bất kỳ điện thờ nào.
Gợi ý Lịch trình "Quét sạch" Ninh Bình trong 1 ngày:
- Sáng (7:30 – 10:00): Đổ bộ vào Chùa Bái Đính Tân Tự, đi xe điện dạo quanh hành lang La Hán, chiêm bái các pho tượng Phật khổng lồ và check-in Tháp chuông.
- Giữa sáng (10:00 – 11:30): Thử thách thể lực, leo bộ khám phá Chùa Bái Đính Cổ Tự ẩn mình trong hệ thống hang động trên núi.
- Trưa (12:00 – 13:00): Di chuyển sang khu vực Tam Cốc, nạp năng lượng với đặc sản thịt dê núi bóp thấu trứ danh.
- Chiều (13:30 – 16:00): Xõa hết mình với các lựa chọn: ngồi đò tay 2 tiếng thả trôi dạo quanh hệ thống hang động xuyên thủy tại Tràng An, HOẶC thử sức leo 500 bậc thang đá chinh phục đỉnh ngọa long tại Hang Múa để ôm trọn view thung lũng lúa tuyệt mỹ.
- Xế chiều (16:00 – 17:30): Rẽ qua vãn cảnh chùa Bích Động nên thơ hoặc ghé thăm phố cổ Hoa Lư (bản gốc ghi Thung Ui là không chính xác với các địa danh thực tế ở Ninh Bình) trước khi lên xe khởi hành về lại Hà Nội.
