Chùa Bích Động nằm tại xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, cách trung tâm thành phố Ninh Bình khoảng 7–8 km. Quý khách có thể dễ dàng đến đây bằng xe máy, ô tô hoặc taxi theo lộ trình: Trung tâm thành phố – đường Tràng An/Tam Cốc – rẽ hướng khu du lịch Tam Cốc – đi theo biển chỉ dẫn đến chùa Bích Động khoảng 2 km.
Nép mình khiêm tốn trong Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản Thế giới đã được UNESCO vinh danh tại tỉnh Ninh Bình, chùa Bích Động là một công trình Phật giáo cổ kính kỳ vĩ được chạm khắc và xây dựng nương theo vách núi đá vôi sừng sững. Được người đời xưng tụng là "Nam Thiên Đệ Nhị Động" (Động đẹp thứ nhì trời Nam), kỳ quan kiến trúc hơn 600 năm tuổi này gây ấn tượng mạnh bởi cấu trúc tam cấp độc đáo, với ba ngôi chùa (chùa Hạ, chùa Trung, chùa Thượng) được khéo léo bố trí nằm rải rác trên ba tầng cao khác nhau của sườn núi Ngũ Nhạc. Thời điểm tuyệt vời nhất để bạn bắt đầu hành trình hành hương vãn cảnh nơi đây là từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Tiết trời khô ráo, se lạnh sẽ là "trợ thủ đắc lực" giúp bạn thong dong chinh phục những bậc thang đá rêu phong. Đặc biệt, nếu đến đây vào khoảnh khắc giao mùa cuối xuân chớm hè, bạn sẽ bị hớp hồn bởi đầm sen nở rộ thơm ngát ngay dưới chân núi, họa nên một bức tranh thủy mặc thực sự hoàn mỹ.
Gắn liền với bề dày lịch sử, chùa ban đầu chỉ là một am nhỏ chênh vênh trên đỉnh núi được lập nên vào năm 1428. Mãi đến năm 1705, hai vị cao tăng là Trí Kiên và Trí Thể mới vân du đến đây, xót xa trước cảnh chùa hoang phế nên đã quyết tâm hưng công xây dựng lại, mở rộng thành hệ thống ba ngôi chùa bề thế như hiện tại. Đến năm 1774, chúa Trịnh Sâm trong một lần tuần du phương Nam, ngất ngây trước cảnh sắc mây trời non nước nơi đây đã tự tay chắp bút ban tặng năm chữ "Nam Thiên Đệ Nhị Động" và chính thức đổi tên chùa thành "Bích Động" (có nghĩa là "Động Xanh"). Nơi đây không chỉ là danh thắng mà còn là chốn quy tụ linh khí đất trời, cất giữ nhiều cổ vật giá trị, trong đó phải kể đến quả đại hồng chung (chuông lớn) có tuổi đời hơn 300 năm đang được an vị trang trọng trong Động Tối.
Quần thể kiến trúc của Bích Động bao gồm ba ngôi chùa riêng biệt được quy hoạch uốn lượn theo sườn núi tạo thành chữ "Tam" (三) trong chữ Hán. Mở đầu là Chùa Hạ nằm hiền hòa dưới chân núi, gây ấn tượng với hệ thống vì kèo bằng gỗ lim chắc chắn, những cột đá nguyên khối bề thế và phần mái đao cong vút lợp ngói âm dương rêu phong. Men theo những bậc đá gồ ghề chừng 120 bậc, bạn sẽ diện kiến Chùa Trung – công trình độc đáo nhất trong cụm di tích khi chỉ để lộ phần mái hiên ngói bên ngoài, còn toàn bộ kiến trúc chánh điện lại nằm lọt thỏm, ẩn sâu vào trong vách núi. Tọa lạc ở vị trí cao nhất là Chùa Thượng. Để lên được đây, bạn buộc phải băng qua Động Tối – một thử thách nho nhỏ với cung đường hầm dài gần 50 mét rợp bóng những khối thạch nhũ muôn hình vạn trạng.
Trải nghiệm đắt giá nhất tại đây chính là hành trình leo núi, xuyên hang động để chạm tay tới Chùa Thượng. Lách qua Động Tối âm u, nơi quả đại hồng chung 300 tuổi trầm mặc đứng đó, và rồi vỡ òa khi bước ra ánh sáng, thu vào tầm mắt toàn cảnh núi non Ngũ Nhạc chập chùng tựa như một đóa sen khổng lồ đang bung nở. Đó chắc chắn sẽ là một kỷ niệm khó phai, một sự pha trộn hoàn hảo giữa chút cảm giác phiêu lưu mạo hiểm, sự tĩnh lặng của tâm linh và sự vĩ đại của đất trời.
Được khách du lịch ưu ái ban tặng danh xưng "Vịnh Hạ Long trên cạn", Tam Cốc sẽ chiêu đãi bạn một chuyến du ngoạn bằng thuyền nan say đắm lòng người dọc theo dòng sông Ngô Đồng lững lờ trôi. Hành trình lênh đênh kéo dài 1,5 giờ đồng hồ này sẽ đưa bạn lần lượt xuyên qua ba hang động đá vôi kỳ bí (Hang Cả, Hang Hai, Hang Ba), đồng thời mở ra một bức tranh thủy mặc với những vách núi đá vôi dựng đứng sừng sững hai bên bờ, ôm ấp lấy dải đồng lúa chín vàng ươm. Cảnh sắc nơi đây, đặc biệt là vào độ cuối tháng 5, đầu tháng 6 khi lúa bắt đầu trổ bông nhuộm vàng cả một góc trời, đã trở thành biểu tượng du lịch nức tiếng toàn cầu.
Chào mừng bạn bước vào cỗ máy thời gian quay ngược về kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam, được Đinh Bộ Lĩnh (vua Đinh Tiên Hoàng) chọn làm nơi đóng đô vào năm 968. Dấu tích vàng son của vương triều thế kỷ thứ 10 giờ đây được lưu giữ trọn vẹn tại hai ngôi đền thờ vua Đinh và vua Lê Đại Hành, nép mình uy nghiêm dưới những vách núi đá vôi sừng sững như bức tường thành tự nhiên. Nơi đây là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm hiểu sâu sắc về cội nguồn lịch sử hào hùng của dân tộc.
Quần thể danh thắng Tràng An là niềm tự hào của Việt Nam khi trở thành Di sản Thế giới hỗn hợp (bao gồm cả giá trị tự nhiên và văn hóa) đầu tiên được UNESCO công nhận. Đến đây, bạn sẽ được thả mình vào chuyến du ngoạn bằng thuyền kéo dài 2–3 giờ đồng hồ, lách qua một mê cung phức tạp gồm các hang động xuyên thủy, những thung lũng nước xanh ngắt và những ngôi đền, chùa cổ kính trầm mặc nằm rải rác giữa non xanh nước biếc.
Nắm giữ kỷ lục là quần thể chùa lớn nhất khu vực Đông Nam Á, Chùa Bái Đính bao phủ một diện tích khổng lồ lên tới hơn 700 ha. Nơi đây là một "bảo tàng" Phật giáo đích thực với hàng trăm pho tượng Phật, La Hán, nổi bật nhất là pho đại tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đồng mạ vàng cao 10 mét, nặng 100 tấn nằm chễm chệ trong Điện Pháp Chủ. Khuôn viên chùa là sự đan xen hoàn hảo giữa khu chùa mới đồ sộ, hoành tráng (hoàn thiện năm 2010) và khu chùa cổ Bái Đính trầm mặc, rêu phong từ thế kỷ 12, tạo nên một trung tâm hành hương tâm linh bậc nhất nước Nam.
Để chinh phục Hang Múa, bạn sẽ phải thử thách sức bền của đôi chân với khoảng 500 bậc thang đá gồ ghề dẫn lên tượng rồng đá chầu trên đỉnh núi Ngọa Long. Bù lại cho những giọt mồ hôi là phần thưởng vô giá: một tầm nhìn "panorama" (toàn cảnh) 360 độ đẹp đến nghẹt thở, thâu tóm trọn vẹn đường cong mềm mại của dòng sông Tam Cốc, thảm lúa vàng ươm và muôn trùng núi đá vôi. Đây được mệnh danh là tọa độ ngắm cảnh và "săn" ảnh bình minh/hoàng hôn xuất sắc nhất Ninh Bình.
Bắt đầu ngày mới sớm lúc 6h30 tại Hang Múa để đón bình minh từ đỉnh núi Rồng (dành 1,5 giờ leo núi). Sau khi xuống, lái xe 10 phút đến chùa Bích Động lúc 8h30, dành một giờ khám phá ba tầng hang động và chùa. Đến 9h30, lái xe 5 phút ra bến thuyền Tam Cốc, bắt đầu chuyến đi thuyền nan 1,5 giờ qua ba hang dọc sông Ngô Đồng, kết thúc khoảng 11h30. Thưởng thức bữa trưa với thịt dê địa phương gần bến thuyền đến 12h30. Để khép lại hành trình, hãy chạy xe khoảng 15 phút về Cố đô Hoa Lư, dành ra 1 giờ đồng hồ thảnh thơi thả bước giữa các đền đài trầm mặc, lắng nghe những giai thoại lịch sử oai hùng, và chính thức kết thúc chuyến đi vào lúc 14h00 chiều. Với lịch trình này, bạn sẽ có thể chinh phục thành công những điểm đến nổi bật nhất của Ninh Bình chỉ trong vòng chưa đầy một ngày mà không hề bị quá sức.
Lựa chọn trang phục tinh tế: Vì Bích Động là chốn thiền môn thanh tịnh, bạn bắt buộc phải diện những bộ cánh lịch sự, kín đáo (đảm bảo trang phục che kín phần vai và dài qua đầu gối). Hơn nữa, hành trình vãn cảnh đòi hỏi phải leo trèo qua các bậc đá rêu phong, đôi khi trơn trượt, vì vậy hãy "kết thân" với một đôi giày thể thao bám đường tốt, êm ái, không đi dép, tuyệt đối "nói không" với dép xỏ ngón hay giày cao gót nhé.
Luôn dắt túi tiền mặt: Phần lớn các trạm thu phí vào cổng hay các cô chú bán hàng nước lặt vặt quanh khu vực di tích đều "nói không" với máy quẹt thẻ. Hãy chắc chắn bạn đã chuẩn bị sẵn tiền lẻ trong ví để chi trả phí gửi xe (khoảng 10.000–20.000 VND / $0.45–$0.85), mua nước giải khát hoặc đóng góp công đức tùy tâm.
Điểm huyệt thời gian và "vũ khí" ánh sáng: Thời điểm hoàn hảo nhất để có một bức ảnh "ngàn like" là từ 6h00–8h00 sáng. Lúc này, nhiệt độ cực kỳ mát mẻ, nắng chưa gắt và quan trọng là không bị làm phiền bởi những đoàn khách du lịch ồn ào. Đừng quên mang theo một chiếc đèn pin cầm tay nhỏ gọn (hoặc sạc đầy pin điện thoại để dùng đèn flash) soi đường khi mò mẫm vượt qua những đoạn hầm tối om rải rác phân dơi bên trong động.
Tuyệt chiêu "Mua 1 được 2": Chùa Bích Động tọa lạc cực gần, chỉ cách bến thuyền Tam Cốc tầm 5 phút đạp xe hoặc lái xe. Nếu bạn đã mua vé tham quan Tam Cốc (giá 250.000 VND / $10.60), tấm vé quyền lực này đã tự động "bao trọn gói" luôn cả phí vào cổng chùa Bích Động. Nhớ giữ kỹ vé nhé!
Chuẩn bị tâm lý làm quen với "cư dân bóng tối": Động Tối - đoạn hang hẹp nối liền từ Chùa Trung lên Chùa Thượng - chính là đại bản doanh của những bầy dơi. Dù chúng cực kỳ nhút nhát và hoàn toàn vô hại với con người, nhưng tiếng đập cánh loạt soạt trong bóng tối cùng thứ mùi đặc trưng (hơi hắc) có thể khiến bạn hơi "hết hồn" nếu không chuẩn bị tâm lý trước.
